ดอกชุมเห็ดเทศ ยาระบายท้องขนานเอก

ชุมเห็ดเทศ มีถิ่นกำเนิดแถบทางอเมริกาเขตร้อน เป็นพรรณไม้พุ่มขนาดย่อม เนื้อไม้อ่อน สูงประมาณ 3 เมตร ใบรวมแบบขนนก มีใบย่อยออกเป็นคู่ซ้ายขวาเรียงตามก้านใบขนาดใหญ่ ใบหนา แข็งและสาก ใบย่อยเป็นรูปไข่ ปลายใบมน ออกดอกเป็นช่อใหญ่ ชูตั้งขึ้นตามปลายกิ่ง แต่ละช่อประกอบด้วยดอกหลายดอก และทยอยกันบานทีละดอก ดอกสีเหลืองสด ผลเป็นฝีกมีครีบ แก่จัด จะมีสีน้ำตาลเข้มเกือบดำ เป็นไม้กลางแจ้งที่อยู่ได้ทั้งที่แสงแดดจัด ชอบขึ้นตามชายน้ำ ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ดจากฝักแก่

ชุมเห็ดเทศมีชื่อเรียกกันหลายชื่อ แตกต่างกันไปในแต่ละภาค แต่ละท้องที่ภาคเหลืองมักจะเรียกกันว่า “หมากกะลิงเทศ” ส่วนที่อื่น ๆ ก็เรียกกันว่า ชุมเห็ดใหญ่ บ้างก็เรียก “ชุมเห็ด ลับหมื่นหลวง ขี้คาก หรือหญ้าเล็บหมื่นหลวง” ก็มี ฟังดูแล้วอาจจะไม่คุ้นเคยและนึกหน้าตาไม่ออก แต่ถ้าแล้วจะไม่มีทางลืม เพราะเป็นต้นไม้ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ใบใหญ่ ช่อดอกสีเหลืองเด่น และมองเห็นได้แต่ไกล

เรื่องราวทางด้านสมุนไพร

ชุมเห็ดเทศ จัดเป็นพืชสมุนไพรที่ใช้ประโยชน์ได้หลายส่วนเรียกว่าปลูกไว้เพื่อใช้ประโยชน์ทางด้านสมุนไพรโดยตรงเลยก็ว่าได้

  • ใบ : ใบ Anthruquinono เช่น Aloo – Emodin, Chrysophenol, Emodin, Rhein, Tannin สารเหล่านี้จัดอยู่ในกลุ่มของยาฆ่าเชื้อ มีสรรพคุณเป็นยาฆ่าเชื้ออ่อน ๆ ใช้ฆ่าเชื้อโรคบางชนิดได้ จึงนิยมนำมาใช้เป็นยารักษาโรคผิวหนังต่าง ๆ ใช้ใบแก่ประมาณ 2-3 ใบ บดหรือปั่นด้วยเครื่องปั่น จากนั้นผสมกระเทียมหรือน้ำปูนใสทาแก้กลากเกลื้อน หรือใช้ดองสุราดื่มเป็นยาบำรุงธาตุ หรือใบใช้แก่ปิ้งไฟ ชงน้ำร้อนดื่มเป็นยาระบาย และสมานธาตุ
  • ฝัก : กินแก้พยาธิ ขับถ่ายพยาธิตัวตืด พยาธิไส้เดือน หรือ ใช้กินเป็นยาระบาย
    ต้น : ใช้ขนาดประมาณนิ้วก้อย ประมาณ 1-2 ท่อน บุบพอแตกเล็กน้อยต้มกับน้ำ ดื่มเป็นยาขับพยาธิในท้อง

เราสามารถนำทุกส่วนมาต้มรวมกันได้ โดยการนำส่วนที่เป็นต้นประมาณ 1-2 ท่อนขนาดนิ้วก้อยบุบพอแตก ใบ 2-3 ใบ ราก 1 ท่อนขนาดนิ้วก้อยบุบพอแตก ต้มกับน้ำ รินเฉพาะน้ำดื่มเป็นยาแก้กระษัยเส้น แก้ท้องผูก ขับปัสสาวะ ทำหัวใจให้ปรกติ

ระบายท้องด้วยดอกชุมเห็ดเทศ

ดอกชุมเห็ดเทศ แพทย์แผนโบราณจัดไว้เป็นยาระบายขนาดเอก ใครที่มีปัญหาเรื่องท้องผูกเรื้อรัง ดอกชุมเห็ดเทศเป็นสมุนไพรที่น่าจับตามอ เพราะวิธีใช้ไม่ยุ่งยาก เลือกดอกที่บานเต็มที่หรือกำลังจะบาน ประมาณ 3-4 ดอก ลวกด้วยน้ำร้อนพอสุกเพื่อให้กินง่ายขึ้น เพราะดอกชุมเห็ดเทศจะมีรสชาติไม่ค่อยดี กลิ่นแปลก ๆ แต่ไม่ใช่เฉพาะดอกที่รสชาติไม่ดี ทุกส่วนเลยก็ว่าได้ จะมีกลิ่นและรสชาติเบื่อเอียนมาก ๆ เมื่อลวกดอกด้วยน้ำร้อนแล้ว กินเฉพาะดอก น้ำเททิ้งไป ท้องที่เคยผูก ขับถ่ายไม่ค่อยออก จะค่อย ๆ ขับได้ได้ง่ายขึ้นจนหายเป็นปรกติ

คำเตือน

หากไม่อยู่ในช่วงท้องผูกหรือมีปัญหาเรื่องการขับถ่ายไม่ควรกินดอกชุมเห็ดเทศเพื่อให้ขับถ่ายสะดวกโดยเด็ดขาด เพราะจะทำให้เกิดอาการท้องร่วงแบบรุนแรง แม้แต่ในช่วงที่มีปัญหาเรื่องการขับถ่ายก็ตาม ไม่ควรใช้ดอกชุมเห็ดเทศในปริมาณที่มากเกินไป เพราะจะประสบปัญหาถ่ายท้องแบบรุนแรงได้เช่นเดียวกัน ที่สำคัญไม่ควรใช้ดอกชุมเห็ดเทศเพื่อเป็นยาแก้ท้องผูก แก้อุจจาระพิการ (อุจจาระเป็นเม็ดกลม และแข็ง) แก่เด็ก และผู้สูงอายุ เพราะมีความต้านทานต่อสมุนไพรต่ำ

ชื่อ : ดอกชุมเห็ดเทศ (Candle Bush)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cassia alata Linn.
วงศ์ : CAESALPINIACEAE